Archiwa kategorii: Pięć Przemian

Zima w Pięciu Przemianach

Wbrew pozorom zimowe dania mogą być bardzo ciekawe i bogate. Przekonanie, że przyroda w zimie o czymś zapomniała, czegoś nam nie dostarczyła i nie dała, wynika z braku znajomości chińskiej filozofii przyrody, bo w przyrodzie zawsze znajdziemy najwłaściwsze odpowiedzi na zachodzące zmiany. Przyroda pomaga przetrwać trudne sytuacje wszystkim żywym istotom. Możemy po prostu nie wiedzieć, dlaczego o jakiejś porze roku mamy bogactwo owoców i warzyw, a o innej porze roku mamy ich mniej lub wcale. Warto się więc zastanowić, co mamy w zamian i dlaczego. W zimie jemy produkty żywnościowe, które przechowują się w naturalny sposób, są to między innymi: ziarna zbóż, orzechy, pestki, warzywa strączkowe, suszone owoce i zioła. Ziarna zbóż i sezam mają najwięcej Qi – tchnień energii, które wytwarzają, ożywiają i utrzymują wszystkie istniejące formy. Wszystko, co się dzieje, zawdzięczamy tchnieniom energii – Qi. Krążenie, wymiany, przemiana płynów w parę i pary w płyny, utrzymanie właściwej temperatury, wszystkie ruchy i przemiany tworzące i podtrzymujące życie – odbywają się dzięki Qi. Obecność Qi świadczy o tym, że coś jest żywe, Qi widzimy gołym okiem; dojrzały owoc zerwany prosto z drzewa błyszczy, bo ma w sobie dużo Qi, gnijący owoc traci blask, bo traci Qi.

zima_9702

Ziarna zbóż, orzechy, pestki możemy zdobyć w zimie bez żadnych problemów, jemy je same lub dodajemy do zup, które zimą staja się bardziej zawiesiste i gęste. Długie gotowanie lub pieczenie zwiększa zawartość Qi w potrawie, a właśnie w zimie lubimy gotować wszystko dłużej niż o innych porach roku. Potrawy z dużą zawartością Qi, na przykład zupy z kaszą są niezwykle sycące, już niewielka ilość tego typu potrawy zaspakaja nasz głód. Przede wszystkim zaś zupy tego typu dają nam uczucie przyjemnego, łagodnego ciepła, które rozlewa się w całym ciele. Warto więc jeść je na śniadanie, a nie tylko na obiad. Zupa z dodatkiem kaszy jaglanej z bakaliami i ryżem to idealna potrawa przed wyjściem do szkoły lub pracy w przeciwieństwie do muesli z jogurtem, bo jogurt jest śluzotwórczy i wychładzający. Na pewno nie należy w zimie pić rano jedynie soku z pomarańczy, bo cytrusy, także banany są silnie wychładzające. Prawdopodobnie nie dostaniemy natychmiast zapalenia płuc, jeśli w zimie od czasu do czasu zjemy mandarynkę, ale przekonanie, że cytrusy to główne źródło witamin i powinniśmy je jeść w dużej ilości, może okazać się zgubne, i na pewno prowadzi od przeziębienia do przeziębienia. Wychładzające są również jabłka i gruszki, jeśli mamy na nie apetyt w zimie, to ugotujmy je z dodatkiem lekko rozgrzewających przypraw, ale najlepiej jedzmy je dojrzałe prosto z drzewa o właściwej dla nich porze roku. Sztucznie wyhodowane w zimie pomidory, sałata, ogórki też są wychładzające, a poza tym zawierają mało witamin i dużo chemii. Długotrwale mrożenie w temperaturze -20°C pozbawia artykuły żywnościowe Qi, z perspektywy TMC mrożonki są więc „martwe”.

Gonitwa za witaminami i brak wiedzy na temat wychładzających i rozgrzewających właściwości produktów żywnościowych prowadzi do poważnych błędów dietetycznych i tych błędów popełniamy zimowa porą niestety, sporo. Zapotrzebowanie na witaminy w zimie zaspokajają kiszonki i warzywa, które przechowują się w naturalny sposób, marchew, ziemniaki, selery, pory, kapusta i warzywa zimozielone, jarmuż, roszponka i niektóre zioła: szałwia, cząber górski, tymianek.

O każdej porze roku, a więc i w zimie próbujmy zachować wewnętrzną równowagę yin–yang i starajmy się prawidłowo reagować na okoliczności zewnętrzne. W zimie następują maksymalne chłody i w utrzymaniu wewnętrznego ciepła pomą nam nie tylko ciepłe ubranie, ale również potrawy, w których wzmacniamy yang poprzez mieszanie, ucieranie, pieczenie, duszenie, przypiekanie, długotrwałe gotowanie. Dzięki tego typu zabiegom możemy w zimie jeść również nawilżające wychładzające produkty, do których dodajemy rozgrzewające przyprawy. W zimie gotujemy długo zupy, są one gęste i zawiesiste, lubimy piec ciężkie ciasta pierniki, babki i ucierać w makutrze makowce. Warto przy tym pamiętać, że dieta wegetariańska z dużą ilością surówek jest silnie wychładzająca i wychłodzeni wegetarianie powinni w zimie jeść głównie potrawy gotowane z większą ilością rozgrzewających przypraw. Ktoś z nadmiarem gorąca w organizmie może sobie natomiast pozwolić na jedzenie w umiarkowanej ilości surowych owoców i warzyw również zimą. Niektóre warzywa i owoce są zresztą lekko rozgrzewające, na przykład marchew, cebula, dynia, maliny, wiśnie.

Komponując naszą dietę w czasie zmieniających się okoliczności zewnętrznych, zmieniających się pór roku, warto zaufać przyrodzie i zwrócić uwagę na jej propozycje, bo być może jest w nich coś niezbędnego do przetrwania trudnego okresu w dobrym zdrowiu i kondycji. Warto też zwrócić uwagę czym odżywiają się zimą dzikie zwierzęta, większość ptaków przeżywa zimę jedząc nasiona suchych chwastów i nasiona z szyszek sosen lub modrzewi, nie gardząc przy tym owocami berberysów i cisów. Naszą spiżarnię też możemy bez trudu zapełnić ziarnami zbóż, orzechami i pestkami.

Fragment wstępu książki „Zima w kuchni Pięciu Przemian”

Jesień w Pięciu Przemianach

Jesień to czas podsumowań i wydawania wyroków, z jednej strony to radość ze zbiorów, z drugiej smutek, że coś się kończy. Smutek jest związany z nierównowagą płuc, które należą do Przemiany Metalu i jesienią osiągają maksimum. Smutek to rodzaj zamknięcia, zaprzeczenia; na początku mówimy „nie, to nie tak”, coś zamyka się za bardzo, zaprzecza sobie. Nadmierny i długotrwały smutek niszczy przepływy energii. Pory roku mają wpływ na nasze uczucia, podobnie wszystkie momenty życia, które są temu podobne. Wpływ pór roku najsilniej odczuwają osoby słabe, bardzo małe dzieci i osoby starsze, bo wpływy zewnętrzne działają dużo silniej na osoby osłabione niż na te zrównoważone i cieszące się dobrym zdrowiem. Odczuwanie smutku jest całkowicie naturalne w przypadku żałoby po stracie kogoś bliskiego. Odcinający ruch Metalu ma również pozytywne działanie w przypadku nadmiernej ekscytacji i wesołości; Metal zatrzymuje, stopuje, ucina zbyt silny ruch yang w górę tych emocji.

jesienne liscie

Jesienią jedni poddają się uczuciu smutku, a inni zachowują wewnętrzną pogodę ducha. Długie jesienne wieczory sprzyjają pracy twórczej, czytaniu dobrej książki przy kominku i gotowaniu, spędzamy coraz więcej czasu w kuchni, coraz dłużej coś kroimy, siekamy, ucieramy, pieczemy i dłużej gotujemy. Nasze zupy stają się coraz gęstsze i bardziej zawiesiste, powoli mija też wiosenno-letnie szaleństwo surówkowe. Jemy więcej potraw pieczonych, duszonych i gotowanych, a surówki zastępują bardziej konkretne sałatki z dodatkiem kasz i warzyw strączkowych. Z jesienią koreluje smak ostry, a więc ryż, owies i jęczmień, a także kolor biały, korzenie, zdrewniałe liście, i chociaż jemy z przyjemnością o tej porze roku warzywa o ostrym smaku i w białych kolorach: pietruszkę, seler, pory, białą rzodkiew, kalafiory, kapustę, to pamiętajmy że o każdej porze roku na naszych stołach powinny się pojawiać produkty we wszystkich pięciu smakach.

Smak wiodący danej pory roku jest adekwatną odpowiedzią przyrody na zmieniające się okoliczności zewnętrzne i pomaga nam zachować równowagę w każdej sytuacji. Jest nam dużo trudniej schodzić w dół z jesiennym ruchem yin, niż poddać się wiosennemu ruchowi yang w górę. Korelujący z jesienią smak ostry powoduje ruch w górę w żywym organizmie, podobnie smak słodki. Być może więc jedzenie jesienią większej ilości produktów o smaku ostrym, pomaga nam w łagodnym schodzeniu w dół i przeciwdziała depresyjnym upadkom w deszczowe i pochmurne jesienne dni.

Jesień to idealny okres na robienie przetworów, bo owoce i warzywa z dużą zawartością cukru przechowują się najlepiej i z tego to powodu nie należy się spieszyć z robieniem kiszonek, nie kisimy kapusty na zimę w lecie.

Jesienią (i zimą) jemy produkty, które przechowują się w naturalny sposób, między innymi ziarna zbóż, warzywa strączkowe, suszone grzyby i owoce, kiszonki. Na zimę możemy zrobić trochę kiszonek, ususzyć grzyby, zrobić powidła ze śliwek bez cukru i zakonserwować jagody, też bez cukru. Nadprogramowo możemy zrobić kilka słoiczków konfitur z wiśni lub gruszek…

Fragment wstępu z książki „Jesień w kuchni Pięciu Przemian”.

Czym charakteryzuje się lato w Pięciu Przemianach?

LATO – PRZEMIANA OGNIA – w tradycji chińskiej zostało nazwane Wielkim Yang, bo to okres, w którym ciepło rozprzestrzeniania się wszędzie i zajmuje całą przestrzeń. Podobnie serce w ciele człowieka umożliwia cyrkulację i krążenie, rozprzestrzenianie się ciepła w całym organizmie.

Latem serce osiąga maksimum energii. Chińczykom nie przeszkadza, że serce spełnia ważną funkcję w żywym organizmie i równocześnie jest MISTRZEM DUCHOWYM. Serce łączy i harmonizuje wpływy Nieba i Ziemi na poziomie istoty ludzkiej. Spokojne serce emanuje radością, nie można mieć nadmiaru radości życia. Z sercem łączą się dwie emocje – radość i wesołość, i o ile nie można żyć bez radości serca, to nadmierna i przesadnie długotrwała wesołość może nas pozbawić życia. Radość serca jest spokojna, a wesołość jest emocją, która wywołuje ruch na zewnątrz bez napięcia, wesołość sprawia, że nie odczuwamy żadnego tarcia, trudności w przepływach, jeśli jednak trwa zbyt długo (zabawa weselników, którzy po trzech dniach dalej hulają) staje się rodzajem ekscytacji, podniecenia, kiedy oddajemy wszystko na zewnątrz i opróżniamy całkowicie z energii serce. Pamiętajmy, że postępując zgodnie z zasadami z chińskiej filozofii przyrody, we wszystkim szukamy umiaru – w jedzeniu, piciu i nie pozwalamy sobie na zbyt silne i długotrwale emocje, które zakłócają naszą wewnętrzną równowagę yin–yang.

liliowiec

Z latem korelują smak gorzki, zapach spalenizny, kolor czerwony, kwiaty, duże liście, ale to wcale nie oznacza, że o tej porze roku jemy przypalone potrawy o smaku gorzkim i tylko w kolorze czerwonym. Lato to Wielkie Yang, a wszystkie ekstremalne sytuacje – długotrwałe zimno lub gorąco są ogromnym wyzwaniem dla każdego z nas. Potrawy, które zjadamy powinny być odpowiedzią na wewnętrzne potrzeby naszego organizmu i okoliczności zewnętrzne – klimat, temperaturę, wilgotność powietrza, porę dnia, porę roku. I chociaż każdy reaguje na okoliczności zewnętrzne indywidualnie, bo każdy z nas jest układem yin–yang jedynym w swoim rodzaju, to mimo to u większości osób możemy w lecie zaobserwować pewne ogólne tendencje w sposobie odżywiania.

Latem sięgamy chętniej (z wyjątkiem osób silnie wychłodzonych) po orzeźwiające i wychładzające potrawy, chętnie jemy chłodniki i leciutkie gotowane warzywa z wody, gotowaną fasolkę szparagową, kalafior, dynię makaronową, do tego małosolne ogórki lub mizerię i jeszcze orzeźwiające owoce, jagody, maliny, morele, wiśnie, czereśnie, brzoskwinie…

Wiosną zauważyliśmy wpływ ruchu yang na konsystencję zup, które w przeciwieństwie do gęstych i zawiesistych zup zimowych, stały się lżejsze i rzadsze. Podobnie w lecie wolimy lekkie i rzadkie zupy.

Warto wiedzieć, że każdy smak wywołuje w żywym organizmie ruch w określonym kierunku; smak kwaśny ściąga i kurczy, a słony wywołuje ruch z wnętrza w dół, podobnie smak gorzki związany z latem wywołuje ruch w dół, słodki i ostry wywołują natomiast ruch w górę. Smak gorzki, kwaśny i słony wywołują ruch yin w żywym organizmie – ruch w dół i do środka, są smakami, które pomagają nam zrównoważyć silny ruch yang – rozprzestrzenianie się gorąca w lecie. Nic więc dziwnego, że w lecie wiele osób uwielbia małosolne ogórki, które łączą w sobie smak słony i kwaśny i zimną wodę, która należy do Przemiany Wody – smak słony. Do Przemiany Wody należą również bardzo silnie wychładzające miso, tofu, tamari i algi. Możemy zjeść trochę tych produktów w lecie, ale raczej unikać w zimie.

W każdej grupie smaków znajdziemy produkty zrównoważone, wychładzające (yin) i rozgrzewające (yang). W lecie chętniej sięgamy po nawilżające i wychładzające produkty yin. Produktem yin o smaku kwaśnym z Przemiany Drzewa jest bardzo silnie wychładzający rabarbar. Dawniej kompot z rabarbaru był codziennym letnim napojem, obecnie boimy się szczawianów. Wychładzające są również porzeczki, pomidory, jabłka, poziomki z tej samej Przemiany. Do Przemiany Ognia należy bardzo silnie rozgrzewająca prawdziwa kawa, rozgrzewające wino i wychładzające: herbata i piwo. Wychładzające produkty z Przemiany Ziemi, smak słodki to: grzyby, bakłażany, buraki, gruszki, arbuz, ogórki. Wychładzającymi produktami yin z Przemiany Metalu są: kalafior, oregano i mięta.

Te ogólne tendencje powinny być jednak zmienne w przypadku, kiedy nastąpią chłodne i deszczowe letnie dni, bo chociaż w cyklu Pięciu Przemian lato określane jest jako WIELKIE YANG, to przecież zdarzają się chłodne lata, a wtedy trzeba zrezygnować z chłodników i jeść lekko rozgrzewające gotowane posiłki.

O każdej porze roku jemy produkty we wszystkich pięciu smakach, bo Pięć Elementów to pięć aspektów tego samego życia; we wszystkim co istnieje możemy odnaleźć pięć kolorów, pięć smaków, Pięć Przemian, które tworzą całość. O każdej porze dnia i roku posiadamy wszystkie organy wewnętrzne, które powinny pozostawać w dynamicznej równowadze i dlatego okresowe upodobania kulinarne nie powinny być przesadne.

Źródło: Anna Czelej

Zalety gotowania według Pięciu Przemian

jinjang24  Dania są smaczniejsze, bo składniki są zharmonizowane smakowo;

jinjang24  Składniki są lepiej przyswajane przez organizm, a przez to bardziej strawne;

jinjang24  Ma właściwości lecznicze, gdy jest dostosowane do potrzeb organizmu i pory roku;

jinjang24  Jest twórcze i wyzwala kreatywność;

jinjang24  Proces gotowania uspokaja, wycisza – przy dużym skupieniu może być także medytacją;

jinjang24  Pozwala utrzymać właściwą wagę ciała.

Źródło: materiały redakcji

Pory roku według Pięciu Przemian

Wiosna to dobry czas na oczyszczanie i odnowę organizmu, lato sprzyja aktywności, zabawie i radości, natomiast jesień i zima zapraszają do zwolnienia tempa życia. Każda pora roku charakteryzuje się inną energią, zachęca nas do większej lub mniejszej aktywności. Cały świat przyrody żyje zgodnie z rytmem Ziemi. Człowiek powinien nauczyć się żyć w zgodzie z porami roku, regenerować swoje siły, wtedy gdy pora roku ku temu sprzyja. Sprawi to, że w sposób naturalny odczuje pełnię życia i wewnętrzny spokój, gdy nastaną pory roku zachęcające do aktywności. Natomiast osoby, które przez cały rok dają z siebie wszystko, prędzej czy później odczują permanentny brak energii, zmęczenie i znudzenie.

poryroku

Wiosna
Wiosną aktywna jest Przemiana Drzewa. Ta zielona pora roku to czas odnowy, odrodzenia, wzrostu. Nowe pomysły i chęci do działania zapewnia nam ruch energii yang. Dzięki niemu odczuwamy przypływ sił i potrzebę wcielania pomysłów w życie. Odnowa, którą zapewnia nam wiosna, podtrzymuje „fizyczną i duchową giętkość”. Z kolei taka elastyczność wpływa na prawidłowe funkcjonowanie narządów wewnętrznych związanych z Przemianą Drzewa – wątroby i pęcherzyka żółciowego.

Lato
Lato to czas Przemiany Ognia. Energia yang wzmaga się, co przejawia się chęcią do działania i dużym zapasem sił. Mamy w sobie wystarczającą ilość energii, by sprostać codziennym obowiązkom oraz spędzać przyjemnie czas na spotkaniach towarzyskich czy imprezach do późnej nocy. To idealny czas w roku, aby otworzyć w pełni swoje serce na przepływ radości, miłości, obfitości. To właśnie latem możemy pozwolić sobie na małe zaniedbania, np. zbyt krótki czas na sen czy wypoczynek (oczywiście, jeśli ktoś dba o swój organizm przez pozostałą część roku).

Jesień
Jesienią na horyzonty wyłania się Przemiana Metalu. Po aktywnym lecie, energia Przemiany Metalu stopniowo wprowadza równowagę i potrzebę wyważonego działania. To czas, w którym powinniśmy zwolnić tempo życia na rzecz odpoczynku, relaksu i nieco większej niż latem ilości snu. To wszystko wzmacnia płuca, które są odpowiedzialne za odporność. Dbając o siebie w ten sposób, jesienią i zimą mamy szansę odnowić w sobie energię, którą spożytkowaliśmy latem.

Zima
Po jesieni i królującej wtedy Przemianie Metalu, przychodzi czas na Przemianę Wody. Zimowa aura sprzyja, by skupić się na swoim życiu, na planach, porządkach i na tym, co jest naprawdę ważne. Choć być może trudno to nam zaakceptować, nie powinniśmy eksploatować swojego organizmu – czy to nadmiarem pracy, seksu, czy innej aktywności. Po dłuższym czasie takiego stylu życia będziemy czuć się wyczerpani. Zima to czas na wewnętrzne porządki i pozbycie się zbędnego balastu, aby mógł zaistnieć spokój w naszej duszy. Z taką wewnętrzną mądrością i równowagą będziemy mogli pewnie wkroczyć w nowy cykl, który zapoczątkuje wiosna.

Dojo
W filozofii Pięciu Przemian pojawia się jeszcze jeden okres, swego rodzaju „pora roku”. Jest to tzw. dojo, okres przejściowy pomiędzy głównymi porami (między wiosną a latem, latem a jesienią, jesienią a zimą, zimą a wiosną). Dojo trwa około 18 dni. Jest to okres, kiedy zarówno przyroda, jak i ciało człowieka przygotowuje się do kolejnej pory roku. W tym czasie możemy czuć się niezharmonizowani, nieobecni, jakbyśmy bujali w obłokach.

Źródło: materiały redakcji

Smaki Pięciu Przemian

Czy interesuje cię dlaczego zimą powinniśmy dodawać do potraw pikantne i korzenne przyprawy, a latem spożywać dużo świeżych warzyw z dodatkiem olejów? Jeśli tak, zapraszamy do przeczytania artykułu. Poniższy tekst odsłania nieco arkana medycyny chińskiej i fascynującej gry smaków. Należy podkreślić, że są to jednak tylko ogólne, praktyczne wskazówki, na podstawie których nie powinniśmy diagnozować innych i udzielać im porad.

5_przemian

Przemiana Drzewa – smak kwaśny
Przemiana Drzewa króluje wiosną. To ona kieruje energię Qi w przyrodzie w górę, powodując kiełkowanie nasion i wzrost roślin. Narządami przypisanymi do Przemiany Drzewa są wątroba i pęcherzyk żółciowy. Medycyna chińska obejmuje szerszym zasięgiem pojęcia narządów wewnętrznych niż medycyna zachodnia. Oprócz samego organu w ciele, medycyna chińska przypisuje mu jego meridian (czyli drogę przepływu energii Qi) oraz funkcje psychiczne. W przypadku wątroby i pęcherzyka żółciowego – złość, gniew, drażliwość i napięcie emocjonalne są wyrazem zastoju Qi w tych narządach. Migreny, katar sienny, zapalenie spojówek, bóle w bocznych częściach głowy mogą mieć swój początek w zaburzeniach funkcjonowania wątroby i pęcherzyka żółciowego.

Smak kwaśny kieruje energię Qi organizmu w dół i do wewnątrz. Ma to znaczenie np. przy wychłodzeniu organizmu (niedoborze yang z wrażliwością na zimno) – wtedy powinniśmy unikać m.in. cytrusów, pomidorów, herbatek owocowych, produktów fermentacji mleka. Smak kwaśny tych owoców kieruje chłód do wnętrza organizmu.

Wiosną ruch Qi w przyrodzie jest skierowany w górę i na zewnątrz. O tej porze roku można popaść w chaos, rozdrażnienie czy zniecierpliwienie. Te stany można zharmonizować włączając do jadłospisu wiosenne produkty – sałatę, zielone warzywa, kiełki, świeże zioła.

Przemiana Ognia – smak gorzki
Przemiana Ognia uwidacznia się latem, jej wyrazem w naturze jest upał. Narządami przypisanymi do Przemiany Ognia są serce i jelito cienkie. W przyrodzie energia jest skierowana na zewnątrz, natomiast w organizmie smak gorzki kieruje energię Qi w dół. Z Przemianą Ognia kojarzymy używki takie jak czarna herbata, kawa, papierosy oraz napoje zawierające kofeinę, np. cola.

Niektóre gorzkie produkty mają działanie wysuszające, zwłaszcza smażone, opiekane lub prażone. Silnie wysuszają używki (czarna herbata, kawa, coca cola, papierosy). Te produkty chwilowo podwyższają yang, dzięki czemu jesteśmy bardziej aktywni umysłowo, jednak stosowane przez dłuższy czas prowadzą do niedoboru yin, niedoboru krwi lub gorąca w sercu.

Produkty gorzko-chłodne (np. rukola, cykoria, radicchio, liście mleczu, grejpfruty) można stosować przy zaburzeniach snu, wyczerpującej pracy umysłowej, stresie, wyczerpaniu nerwowym.

Produkty „pod opieką” smaku gorzkiego poprawiają trawienie, przeciwdziałają wewnętrznej wilgoci wywołanej nadmiarem słodyczy i produktów mlecznych. Do tych bohaterów należą m.in. świeża bazylia, karczochy, rukola, liście mleczu, świeże oregano, rozmaryn, tymianek, piołun, słodka papryka, kurkuma. Są również polecane przy wilgotnej pogodzie.

Upał i silne pocenie się (wywołane również aktywnością fizyczną lub sauną) „wyczerpują” soki serca. Aby powrócić do równowagi, należy wprowadzić do codziennego jadłospisu gorzko- lub kwaśno-chłodne sałaty, dojrzałe pomidory, ogórki, owoce (szczególnie te mające formę drobnych jagód), herbaty i kompoty owocowe, kiełki, krótko gotowane warzywa.

Latem najczęściej na nasze talerze powinny trafiać duże ilości świeżych warzyw z olejami dobrej jakości. Takie letnie menu powinno zrównoważyć w naszym wnętrzu nadmiar yang wywołany przez upał i dużą aktywność fizyczną na świeżym powietrzu.

Przemiana Ziemi – smak słodki
Przemiana Ziemi jest aktywna przez cały rok, choć i w ciągu roku są momenty, w których wyłania się nieco bardziej. Przemiana Ziemi tworzy swego rodzaju centrum, ośrodek wszystkich istot i rzeczy. Jej zadaniem jest jednoczyć, łączyć i równoważyć. Przemiana Ziemi w przyrodzie jest elementem łagodzącym – łączy pory roku, wprowadza harmonię. Najbardziej widoczna jest podczas żniw.

Pokarmy z Przemiany Ziemi (lekko słodkie, pożywne, sycące) odżywiają i wzmacniają centrum organizmu. Przemiana Ziemi zajmuje szczególne miejsce zwłaszcza w żywieniu dzieci (powinna stanowić podstawę ich diety), w żywieniu dorosłych również jest ważna.

W organizmie narządami przypisanymi do Przemiany Ziemi są żołądek, śledziona, trzustka. Ich ważnym zadaniem, według Tradycyjnej Medycyny Chińskiej, jest produkowanie Qi z pożywienia i dostarczenie tej energii organizmowi. Inną ważną funkcją organów tej Przemiany (w tym wypadku śledziony) jest nawilżanie organizmu. Apetyt na słodycze, wzdęcia, uczucie przepełnienia, zmęczenie, słaba koncentracja to niektóre objawy niedoboru Qi śledziony. Czynnikiem najbardziej osłabiającym centrum są zmartwienia. To działa również w drugą stronę – słabe centrum może przyczynić się do skłonności do zmartwień.

Smak słodki charakteryzuje Przemianę Ziemi. Ma on działanie harmonizujące, tj. odżywcze i nawilżające. Co oznacza nawilżanie? Jest to wykorzystanie mocy „budujących” soków z warzyw Przemiany Ziemi, świeżych i suszonych owoców, i produktów słodzących (miodu, syropu klonowego, cukru trzcinowego, melasy). Inne produkty należące do Przemiany Ziemi to m.in. zboża, mięsa, ryby, jajka, tłuszcze, orzechy, nasiona, strączkowe.

Apetyt na słodycze jest oznaką osłabienia Qi śledziony. Pragnienie na słodycze zmniejsza się lub mija po kilku dniach spożywania gotowanych posiłków, wzmacniających Qi. Biały cukier, mimo słodkiego smaku, nie zalicza się do takich produktów – jego spożywanie osłabia śledzionę i „wyciąga” z organizmu potrzebne minerały i witaminy.

Uwaga na produkty mleczne – mają działanie silnie nawilżające, ich nadmiar może spowodować powstawanie toksycznego śluzu w organizmie.

Przemiana Metalu – smak ostry
Przemiana Metalu manifestuje się w przyrodzie poprzez jesień. W tym czasie Qi i soki roślin są „ściągane” w dół, do korzeni, w ramach „zapasów” na następny cykl życiowy. Jest to również czas „wysychania” wszystkiego, co zbędne.

Narządami w ciele przypisanymi do Przemiany Metalu są jelito grube i płuca. Najbardziej destrukcyjny wpływ na te narządy ma stres, suche powietrze i mocno wysuszające produkty i używki takie jak papierosy, kawa lub czarna herbata. To wszystko sprawia, że jelito grube i płuca „wysychają”. Czynnikami psychicznymi osłabiającymi te narządy są długo trwający smutek, niemożność do rozstania się z tym, co niepotrzebne.

Przemiana Metalu ma smak ostry. Produktami charakterystycznymi są: ostre przyprawy, białe warzywa (seler, kalafior), rzepa, por, cebula, chrzan.

Smak ostry rozprasza chłód i zastój. Ciepło-ostre napoje (herbata z imbiru, grzane wino) są pomocne przy wychłodzeniu organizmu, przeziębieniach i osłabieniu yang. Zimno, które wtargnęło do organizmu powoduje wolny przepływ Qi i krwi. Osłabione yang nerek manifestuje się przez zimne stopy, zmniejszony popęd płciowy, konieczność oddawania moczu w nocy oraz poranne bóle pleców, które mijają po rozruszaniu się. Aby pobudzić Qi i wzmocnić yang nerek można użyć ostro-ciepłych przypraw – dodając je do codziennych posiłków lub pijąc w postaci naparów.

Przemiana Wody – smak słony
Przemiana Wody manifestuje się w przyrodzie poprzez zimę. Jest to okres w roku, który wymusza na nas spokój potrzebny do odnowienia energii życiowej, zanim wkroczymy w nowy cykl. Ruch Qi skierowany jest do wewnątrz. W sferze emocjonalnej z Przemianą Wody związany jest lęk, brak odwagi, słabość woli i nadmierna potrzeba bezpieczeństwa.

Narządami w ciele przypisanymi do Przemiany Wody są nerki i pęcherz moczowy. Są one wrażliwe na chłód, zimą (i w chłodnych porach roku) powinny być one chronione przez odpowiednie, rozgrzewające odżywianie. Nadmiar zimnych produktów osłabia nerki, podobnie jak biały cukier – tego powinniśmy unikać. Zimą należy dostarczyć organizmowi więcej białka – mięsa, ryb, strączkowych, jajek. Na talerze powinny trafić zupy długo gotowane na mięsie, zapiekanki, kompoty z rozgrzewającymi korzeniami i pikantne przyprawy jako dodatki do potraw. Do menu powinniśmy dodać prażone zboża, kapustę, warzywa korzeniowe, por, cebulę, chrzan, placki i ciasta wzbogacone przyprawami: goździkami, cynamonem, wanilią, jałowcem, zielem angielskim. Z perspektywy energetycznej zimowy niedobór ruchu możemy zrekompensować dodatkiem korzeni w herbatach, winie, piernikach i innych potrawach.

Smakiem związanym z Przemianą Wody jest smak słony. Charakterystycznymi produktami są: ryby, owoce morza, wodorosty. Do tej Przemiany zalicza się również strączkowe – ze względu na ich działanie na nerki. Uwaga na nadmiar soli – obfite solenie powoduje „wysuszenie” organizmu, osłabienie nerek (niedobór yin nerek), które z kolei skutkuje demineralizacją organizmu.

Źródło: materiały redakcji

Poprawa trawienia – jak to zrobić?

Nasze zdrowie bądź choroba, zależą od tego co jemy. Nasze ciało każdego dnia potrzebuje składników, które później będą współtworzyć jego komórki. Pokarm jest głównym źródłem tychże składników budulcowych – jesteśmy dosłownie tym, co jemy. Kuchnia Pięciu Przemian jest bogactwem informacji na temat dobierania odpowiednich składników i łączenia ich ze sobą tak, aby w pełni wykorzystać ich moc dla naszego zdrowia. Pięć Przemian niesie ze sobą garść zaleceń również na poprawę trawienia.

przyprawy

  1. Stopniowo przestawiaj się na zdrowe odżywianie. Przyzwyczajenia są naszą drugą naturą, są jak wydeptywane przez wiele lat ścieżki – musi minąć trochę czasu zanim urosną na nich nowe rośliny. Bądź łagodny i wyrozumiały dla swojego organizmu. Jeśli w dzieciństwie i przez większość swojego życia jadłeś mięso, jajka i fasolę, twój organizm jeszcze długo będzie domagał się tego typu jedzenia.

  2. Gotowane potrawy uważa się za łatwiejsze do strawienia dla większości ludzi niż potrawy surowe (choć na ten temat są różne zadania, najlepiej sprawdzić, jaki pokarm jest lepszy dla naszego organizmu). Aby zapobiec utracie witamin starajmy się gotować potrawy krótko (najlepiej na parze), uprzednio krojąc warzywa na małe kawałki.

  3. Gotowane potrawy są łatwiejsze do strawienia niż potrawy na bazie chleba. Jeśli ktoś nie wyobraża sobie życia bez chleba, nie musi wykluczać go z diety – może ograniczyć jego spożycie. Ciekawostką jest to, że chleb kilkudniowy jest lepszy do strawienia niż świeży.

  4. Jako propozycje śniadaniowe doskonale sprawdzają się zupy, potrawy z warzyw, ze zboża z dodatkiem warzyw, jajek, orzechów, warzyw z dodatkiem strączkowych. Ciekawostką jest to, że systematyczne jedzenie ciepłych śniadań przez 4-5 dni w tygodniu, już po kilku tygodniach zmniejsza apetyt na słodycze, nie wspominając o poprawie samopoczucia i wzroście witalności. Dobrze jest ograniczyć główne posiłki do trzech w ciągu dnia, tak aby proces trawienia zakończył się przed kolejnym posiłkiem. Jeśli odczuwamy apetyt między posiłkami, można w międzyczasie przegryzać pestki słonecznika, których niewielka ilość szybko wywoła uczucie nasycenia.

  5. Świeżo przygotowane posiłki są lepszą opcją dla żołądka niż odgrzewane (zwłaszcza te wielokrotnie). Jednak jak i w każdej regule, tak i w tej są wyjątki, a należą do nich: potrawy na bazie surowej i kiszonej kapusty, roślin strączkowych oraz zupy z mięsa. Warzywa są lżej strawne, jeśli zrezygnujemy z ich smażenia na rzecz podgotowania w małej ilości wody. Na koniec warto dodać pełnowartościowy olej lub dobrej jakości masło. Jeśli już musimy coś podgrzać, to warto pamiętać, że w „reaktywacji” potraw pomagają świeże dodatki np. zioła.

  6. Gotowane zboża (w postaci całego ziarna) są ciężkostrawne. Najtrudniejsze do strawienia są: orkisz, pszenica, owies. Alternatywą dla pożywnego ziarna jest długie jego gotowanie aż powstanie kleik.

  7. Produkty mleczne osłabiają trawienie. Ogranicz spożywanie serów, twarogów, śmietany, jogurtów. Jogurty, zsiadłe mleko i kefir mają działanie wychładzające i osłabiają przewód pokarmowy. Produkty mleczne powodują gromadzenie się wody w tkankach, co w dalszej kolejności skutkuje nadwagą i utratą witalności.

  8. Rośliny strączkowe są lżej strawne po dodaniu świeżego imbiru i wodorostów morskich. Najlepiej je przygotować i podawać ze zbożem i warzywami.

  9. Zrezygnuj z mrożonek na rzecz świeżych produktów. Długie spożywanie mrożonek zaburza trawienie i zmniejsza siły witalne.

  10. Unikaj mikrofalówki. Błyskawiczne odgrzanie „zamyka” chłód w odgrzewanych potrawach. Zimna energia przedostaje się w taki sposób do organizmu, z czasem powodując niedobór yang, dotykający przede wszystkim nerki. Osłabienie nerek objawia się zmęczeniem, zwiększoną wrażliwością na chłód i częstym oddawaniem moczu w nocy.

  11. Unikaj mocno wychłodzonych potraw i napoi. Oziębiają one układ pokarmowy i utrudniają wchłanianie jedzenia. Spróbuj za to pić gorącą wodę. Jej regularne picie pomaga w utracie zbędnych kilogramów i wody zgromadzonej w tkankach, dodatkowo wzmacnia przewód pokarmowy.

  12. Słodycze, ciasta i soki owocowe spożywane regularnie przez dłuży czasu osłabiają przewód pokarmowy. Duży apetyt na słodycze może być oznaką słabego trawienia.

  13. Owoce z supermarketu mogą być ciężkostrawne, gdyż zazwyczaj są zbierane jako niedojrzałe.

  14. Aromatyczne i ostre przyprawy oraz świeże i suszone zioła poprawiają pracę przewodu pokarmowego. Świeży imbir jest dobrą propozycją na uczucie przepełnionego żołądka, natomiast estragon, koper włoski, kolendra, kminek, majeranek, oregano, rozmaryn poprawiają trawienie i pobudzają apetyt.

  15. Herbatki oraz napary z ziół i przypraw poprawiają trawienie, np. kawa zbożowa z kardamonem oprócz lepszego trawienia przeciwdziała wilgoci i nadwadze.

  16. Świeże warzywa powinny być niezbędnym składnikiem potraw z rybą i strączkowych. Takie połączenie zapewnia dobre trawienie, prawidłowe wydalanie odpadów, a organizm jest wolny od zanieczyszczeń i pełen energii.

  17. Zadbaj o odpowiednie otoczenie – ładnie nakryty stół, miłą atmosferę. Stres, gniew i kłótnie przy jedzeniu prowadzą do zastoju w przewodzie pokarmowym. Podczas jedzenia postaraj się skupić na jedzeniu – wyłącz TV, nie myśl o problemach czy obowiązkach.

Powyższe zasady staraj się wprowadzać stopniowo, niech staną się one zdrowym nawykiem, a nie uciążliwym obowiązkiem.

Źródło: materiały redakcji

Jak gotować według Pięciu Przemian?

jinjang
Przed rozpoczęciem gotowania według Pięciu Przemian, warto poznać smaki poszczególnych produktów żywnościowych, i ugotować najprostszą potrawę dodając produkty w kolejności Pięciu Przemian.

Każdy produkt ma określony smak i według tego można go przyporządkować do odpowiedniej Przemiany. Do każdej Przemiany zaś należą korelujące ze sobą zjawiska i pory roku. Właśnie kolejność następujących po sobie pór roku to też kolejność Przemian, czyli: wiosna, lato, późne lato, jesień i zima. Zmieniające się pory roku odzwierciedlają główny nurt przemian w całej przyrodzie w cyklu odżywczym.

Gotując według Pięciu Przemian możemy zacząć od dowolnej Przemiany i na dowolnej skończyć. Cykl taki można przejść dowolną ilość razy, jednak nie wolno się cofać. Jeśli więc zapomnimy o jakimś składniku to idziemy dalej (zaczynając nowy cykl) aż dojdziemy do właściwej Przemiany, do której należy zapomniany produkt.

Gotując według Pięciu Przemian wpisujemy się w główny nurt przemian w przyrodzie i potrawy ugotowane w ten sposób są smaczne, intuicyjnie gotujemy według Pięciu Przemian.

Poznając powyższe zasady można ugotować każdą potrawę, z kuchni polskiej, regionalnej, wegetariańskiej, wegańskiej czy bezglutenowej korzystając przy tym z sezonowych, ogólnodostępnych produktów. Żeby rozsądnie stosować metodę Pięciu Przemian w kuchni i gotować potrawy sprzyjające zachowaniu równowagi, wystarczy, zrozumieć i przyswoić działanie danych produktów żywnościowych w zależności od ich właściwości. Dzięki temu każdego dnia przyrządzisz zdrowe, harmonijne, pożywne i pyszne dania.

Więcej o Pięciu Przemianach przeczytasz pod tym linkiem.

Źródło: materiały redakcji

Czym jest Pięć Przemian?

CYKLPPs

Podstawa teorii Pięciu Przemian (Elementów, Żywiołów) opiera się na założeniu, że we wszystkim, co istnieje, można rozróżnić pięć aspektów, które przenikają się i wzajemnie na siebie oddziałują. Tymi aspektami (Elementami, Przemianami, Żywiołami) są: Ogień, Ziemia, Metal, Woda, Drzewo.

Każdy żywioł charakteryzuje określony smak, potencjał energetyczny, do każdego z nich przypisana jest pora roku, główne organy w ciele oraz emocje. Pięć Żywiołów przenika wszelkie aspekty życia, całe istnienie. Natomiast w Kuchni Pięciu Przemian koncentrujemy się głównie na ujarzmieniu i zharmonizowaniu żywiołów w posiłkach – podczas przygotowywania jedzenia. Na początku jest to trudne, dlatego przy każdym przepisie znajduje się skrótowa informacja, jaki żywioł reprezentuje dany produkt czy też przyprawa.

Zapoznaj się z żywiołami, sprawdź w jakich produktach oraz smakach się kryją.

Przemiana Ognia
Przykładowymi produktami z Przemiany Ognia są: koperek, orzechy włoskie, kasza gryczana, piwo, czarna kawa (naturalna), czarna herbata, sałata.

Przemianę Ognia reprezentuje smak gorzki. Z organów wewnętrznych przypisuje się mu serce/jelito cienkie. Porą roku Ognia jest lato.

Przemiana Ziemi
Przykładowymi produktami z Przemiany Ziemi są: siemię lniane, rumianek, bakłażany, buraki, pomidory, słodkie jabłka, dynia, marchew, oliwa z oliwek.

Przemianę Ziemi reprezentuje smak słodki. Z organów wewnętrznych przypisuje się mu śledzionę/żołądek. Porą roku Ziemi jest późne lato.

Przemiana Metalu
Przykładowymi produktami z Przemiany Metalu są: ryż, owies, orzeszki ziemne, korzeń pietruszki, cebula, rozmaryn, imbir, wino ryżowe, curry, kalafior, rzeżucha, rzodkiewka.

Przemianę Metalu reprezentuje smak ostry. Z organów wewnętrznych przypisuje się mu płuca/jelito grube. Porą roku Metalu jest jesień.

Przemiana Wody
Przykładowymi produktami z Przemiany Wody są: woda źródlana, woda mineralna, algi, sól, ostrygi, ślimaki, łosoś, karp, ciemne fasole, czarne grzyby, sery pleśniowe.

Przemianę Wody reprezentuje smak słony. Z organów wewnętrznych przypisuje się mu nerki/pęcherz moczowy. Porą roku Wody jest zima.

Przemiana Drzewa
Przykładowymi produktami z Przemiany Drzewa są: brzoskwinie, wiśnie, pszenica, kwaśne winogrona, zsiadłe mleko, hibiskus, drożdże, melisa, świeże i młode zielone warzywa, kiełki.

Przemianę Drzewa reprezentuje smak kwaśny. Z organów wewnętrznych przypisuje się mu wątrobę/pęcherzyk żółciowy. Porą roku Drzewa jest wiosna.

Pięć Przemian – podsumowanie
Smak gorzki – Przemiana Ognia – lato, radość, serce, krążenie, seks, jelito cienkie

Smak słodki – Przemiana Ziemi – późne lato, harmonia, śledziona-trzustka, żołądek
Smak ostry – Przemiana Metalu – jesień, smutek, płuca, jelito grube
Smak słony – Przemiana Wody – zima, odwaga, lęk, nerki, pęcherz moczowy
Smak kwaśny – Przemiana Drzewa – wiosna, intuicja, wątroba, pęcherzyk żółciowy

Czym charakteryzuje się wiosna w Pięciu Przemianach?

Według Chińczyków wiosna ma cechy Gromu10個セット 土鍋 五十鈴三島6号鍋 [ 22 x 19.8 x 12.3cm ] 料亭 旅館 和食器 飲食店 業務用, który budzi życie na ziemi[1989] ドメーヌ・ド・ラ・ロマネ・コンティ DRC マール・ド・ブルゴーニュ 700ml 木箱入り, i wykazuje cechy niepohamowanej i nieokiełznanej męskiej siły – yang松村工芸 【代引不可】【直送】 人工観葉 ベンジャミン スリム FST バーク付き(79-98649-0) M-10 [B011802]. Jest to ekspansywny ruch w górę kiełkującego ziarna pszenicyその他 HP(旧コンパック) HP X121 1G SFP LC LX Transceiver J4859C ds-829481, także siła zielonego Drzewa zakorzenionego mocno w ziemi■超得■SUMMER SALE第2弾8/11(金)〜【企画+弊社企画】カリモク 背付きベンチ CU4713【150幅/合皮張り】3人掛椅子 ダイニングチェア 食堂椅子 karimoku シアーセレクト. Taką energię w ciele człowieka ma wątroba未使用品 仕立て上がり 本場泥大島紬100亀甲男物着物アンサンブル, która odpowiada za pracę twórczą綿100% 無地調 国産 こたつ布団 掛け布団単品 『いろり』 茜(レッド) 215×215cm, intuicję『 シャトーラギオール グランクリュ ブロンドホーン 左利き 』ソムリエナイフ ワインオープナー コルクスクリュー コルク抜き ワイン雑貨 ワイングッズ ワインツール ワイン用品 皮ケース付き キッチ, spontaniczność砂利:白川みかげ砂利 8分(21-30mm)400kg(20kg×20袋), popycha do przodu★ポイント最大7倍★【全国配送可】-ブラシ消毒器 C−10(1列用) ブラシ格納庫のみ ナビス 型番C-10(1列) asn0-1150-01 -【医療・看護用機器】. Późna wiosna ma cechy subtelnej kobiety, łagodnego Wiatru, który wszystko przenika i dociera wszędzie, jest to aspekt yin wiosny.

Wiosenny ruch yang w górę jest widoczny także w potrawach gotowanych o tej porze roku, szczególnie w zupach. Wtedy zmieniają one konsystencję, nie są gęste i zawiesiste, lecz, stają się lżejsze i rzadsze, tak jak yang, które jest lekkie, małe, ruchliwe i szybkie.

Drugą najbardziej zauważalną cechą wiosennych potraw jest zieleń. To barwa, która określa właściwości Przemiany Drzewa. Wiosną szalejemy za każdą zieloną roślinką, która dopiero wykiełkowała z ziemi, na przykład majową sałatą prosto z grządki.

Z wiosną i wątrobą związany jest smak kwaśny, jednak nie oznacza to, że o danej porze roku jemy wyłącznie produkty kwaśne (lub gorzki czy słone w przypadku innych pór roku). Wiosna popularnością cieszą się także produkty o smaku ostrym na przykład szczypiorek i rzodkiewka, według Pięciu Przemian smak ostry – Przemiana Metalu – kontroluje wiosnę, czyli Przemianę Drzewa – jest to więc naturalna potrzeba szukania równowagi o tej porze roku.

Wiosną dysponujemy produktami we wszystkich pięciu smakach i należy pamiętać, aby spożywać produkty spożywcze w pięciu smakach, i nie eliminować żadnej grupy ani żadnej Przemiany. Jedzenie przez dłuższy czas produktów żywnościowych w jednym smaku, może w istotny sposób zakłócić równowagę organizmu, podobnie jak jedzenie potraw silnie rozgrzewających lub silnie wychładzających.

Wiosną robi się ciepło i dlatego możemy sięgnąć po większą ilość wychładzających produktów, nie rezygnując przy tym z ciepłych, gotowanych dań. Przyroda odpowiada na nasze potrzeby i dostarcza nam wszystko we właściwym czasie. Jedzenie w dużych ilościach sałaty, pomidorów, jabłek, ogórków czy gruszek zimą jest poważnym błędem, bo są to produkty wychładzające, natomiast wiosną możemy sobie pozwolić na zjedzenie większej ilości surówki lub wychładzających truskawek. Nie żałujmy sobie sezonowych wiosennych smakołyków; sałata, szczypiorek, młode zioła, młode ziemniaki, truskawki o tej porze roku są przepyszne i nie będą tak dobrze smakować w żadnej innej porze roku.

Wiosną wystarczy spożywać lekkie i szybkie w przygotowaniu dania, dlatego dominują wtedy zupy, sałatki surówki czy gotowane warzywa.

Źródło: Anna Czelej